İç Varis Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Muayenehanemde varis şikayetiyle gelen hastalarımın önemli bir kısmı, bacaklarında dışarıdan görünen genişlemiş bir damar olmadığı için sorunlarının varisle ilgili olmadığını düşünüyor. Oysa iç varis, tam da bu yanılgının merkezinde yer alan bir tablodur. İç varis nedir sorusunun kısa cevabı şudur: cilt yüzeyinde belirgin, mor ya da yeşil kabarık damarlar oluşturmadan, bacağın derinindeki toplardamarlarda gelişen yetmezlik ve kaçak durumudur. Yani gözle görmediğiniz halde bacağınızda ağırlık, şişlik ve ağrı yaşıyorsanız, sorunun kaynağı derindeki bu damarlar olabilir. Bu yazıda iç varisi, görünür varisten farkını, nasıl tanı konduğunu ve güncel tedavi seçeneklerini kalp ve damar cerrahisi bakış açısıyla anlatmak istiyorum.

İç Varis Nedir?

Bacaklarımızdaki toplardamar sistemi iki katmandan oluşur. Cilde yakın seyreden yüzeyel toplardamarlar ve kasların arasında, daha derinde yer alan derin toplardamarlar. İkisini birbirine bağlayan safen venler ise sistemin taşıyıcı damarlarıdır. Normalde bu damarların içindeki minik kapakçıklar kanın yalnızca yukarı, kalbe doğru akmasını sağlar. Bu kapakçıklar zamanla yeterli kapanmayı sağlayamaz hale geldiğinde kan aşağı doğru geri kaçmaya başlar. İşte bu geri kaçış, yani venöz yetmezlik, ciltte belirgin bir damar oluşturmadan derindeki damarlarda ilerlediğinde halk arasında iç varis olarak adlandırılan tablo ortaya çıkar.

İç varisin en sık nedeni safen ven yetmezliğidir. Damarın kendisi cilt altında derinde seyrettiği için genişlese bile dışarıdan görülmez, ancak yarattığı basınç ve durgunluk bacakta belirtilere yol açar. Varisin neden ve nasıl geliştiğini daha ayrıntılı merak ediyorsanız varis nedir neden olur başlıklı yazımı da inceleyebilirsiniz. Bu bozukluğun temelinde çoğu zaman kaynak bir damar bulunur ve tedavi planını bu kaynağa göre kurarız. Kaynak damar kavramını variste kaynak damar nedir yazımda daha detaylı açıkladım.

İç Varis ile Görünür Varis Arasındaki Fark

Hastalarıma bu ayrımı sık sık şöyle anlatıyorum: görünür varis buzdağının su üstünde kalan kısmı, iç varis ise çoğu zaman su altındaki gerçek hacimdir. Bacakta mor, kabarık, kıvrımlı damarlar gördüğünüzde bu yüzeyel varistir ve gözle fark edilir. İç variste ise sorun derindedir, bu yüzden bacak dışarıdan sağlıklı görünebilir. Ancak bu, tablonun daha hafif olduğu anlamına gelmez. Aksine, uzun süre fark edilmediği için ilerleme fırsatı bulabilir.

Bazı hastalarımda hem görünür hem iç varis bir arada bulunur. Bacakta ince kılcal damarlar veya örümcek ağı görünümündeki damarlar da eşlik edebilir. Bunların gerçek varisle karıştırılmaması önemlidir. İkisi arasındaki farkı ayrıntılı görmek isterseniz varis ile örümcek damar arasındaki fark yazım açıklayıcı olacaktır. Önemli olan, görünen tablonun altında derin bir yetmezlik olup olmadığını doğru şekilde değerlendirmektir.

İç Varis Belirtileri Nelerdir?

İç variste belirtiler damarın görünürlüğünden bağımsızdır. Muayenehanemde en sık duyduğum şikayetleri şöyle sıralayabilirim:

• Gün ilerledikçe artan bacak ağırlığı ve yorgunluk hissi
• Özellikle ayak bileği çevresinde akşama doğru belirginleşen şişlik
• Bacaklarda dolgunluk, gerginlik ya da künt ağrı
• Gece gelen kramplar ve huzursuz bacak hissi
• Uzun süre ayakta durunca ya da oturunca artan, yürüyünce ve bacak yükseltilince azalan şikayetler
• Zamanla ayak bileği çevresinde renk koyulaşması ve ciltte sertleşme

Bu belirtilerin ortak özelliği, kanın bacakta durgunlaşmasına bağlı olmalarıdır. Belirtiler kişiden kişiye değişebilir ve her zaman aynı şiddette olmaz. Konuyu daha geniş ele aldığım varis belirtileri yazım, kendi durumunuzu değerlendirmenize yardımcı olabilir.

Bacaklarınızda dışarıdan bir damar görünmese bile ağırlık, şişlik veya akşamları artan ağrı yaşıyorsanız bu şikayetleri geçiştirmeyin. İç varis şüphesi taşıyorsanız, renkli doppler ultrason ile ayrıntılı bir değerlendirme için Op. Dr. Onur Üstünel’in İzmir’deki muayenehanesinden randevu alabilirsiniz.

İç Varis Nasıl Teşhis Edilir?

İç varisin en önemli tarafı, sadece muayeneyle tam olarak ortaya konamamasıdır. Damar derinde olduğu için elle muayene ve gözlem bize yol gösterir, ancak tanıyı kesinleştiren yöntem renkli doppler ultrasondur. Bu inceleme ağrısızdır, ışın içermez ve bacakta kan akışını gerçek zamanlı olarak görmemizi sağlar.

Renkli doppler ultrasonda hangi damarda, ne yönde ve ne kadar süre kaçak olduğunu ölçerim. Kapakçıkların ne ölçüde yetmezlik gösterdiğini, safen venin çapını ve kaçağın nereden başladığını bu şekilde net biçimde saptarız. Bu haritalama tedavi kararının temelidir, çünkü hangi yöntemin uygun olduğunu belirleyen şey görünen damarlar değil, derindeki bu kaçağın niteliğidir. Bu yüzden iç variste doğru tanı, doğru tedavinin yarısıdır diyebilirim. Muayeneye hangi branşın baktığı konusunda kafanız karışıksa varis için hangi doktora gidilir yazımı okumanızı öneririm.

Renkli doppler ultrason olmadan iç varisin varlığı ve derecesi net olarak ortaya konamaz. Bacaklarınızdaki şikayetlerin kaynağını doğru şekilde belirlemek için Op. Dr. Onur Üstünel’in İzmir’deki muayenehanesinden ayrıntılı değerlendirme randevusu talep edebilirsiniz.

İç Varis Tedavi Yöntemleri

İç variste tedavinin amacı, kanın geri kaçtığı yetmezlikli damarı devre dışı bırakarak kan akışını sağlıklı damarlara yönlendirmektir. Günümüzde bu işlemler büyük ölçüde kapalı, yani kesi gerektirmeyen yöntemlerle yapılabilmektedir. Uygulanacak yöntem, renkli doppler bulgularına, damarın çapına ve genel duruma göre kişiye özel belirlenir.

Endovenöz Lazer ve Radyofrekans Ablasyon

Yetmezlik gösteren safen veni kapatmak için en sık başvurulan yöntemlerden biri termal ablasyondur. Damarın içine ince bir kateter yerleştirilir ve lazer ya da radyofrekans enerjisiyle damar içeriden kapatılır. Kapanan damardaki kan yükü, sağlıklı derin damarlar tarafından üstlenilir. Bu işlemler genellikle iğne izi düzeyinde girişimlerle yapılır ve hasta çoğunlukla aynı gün günlük yaşamına dönebilir. Lazer yönteminin ayrıntılarını lazerle varis tedavisi avantajları yazımda anlattım.

Köpük Skleroterapi

Belirli çap ve yerleşimdeki damarlarda köpük skleroterapi tercih edilebilir. Bu yöntemde damar içine özel bir ilaç köpük formunda verilir ve damarın büzülerek kapanması sağlanır. Ablasyon yöntemlerine tamamlayıcı olarak ya da bazı durumlarda tek başına, ultrason eşliğinde uygulanabilir.

Yaşam Tarzı ve Destekleyici Önlemler

Tedavi planının yanında uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçınmak, düzenli yürümek, kilo kontrolü ve hekim önerdiğinde varis çorabı kullanmak süreci destekler. Bu önlemler tek başına derin bir yetmezliği ortadan kaldırmaz, ancak şikayetleri hafifletmeye ve mevcut durumun ilerlemesini yavaşlatmaya katkı sağlar. Hangi yöntemin sizin için uygun olduğu, ancak muayene ve doppler değerlendirmesi sonrasında netleşir.

Sıkça Sorulan Sorular

İç varis dışarıdan görünmüyorsa tehlikeli midir?

İç varisin dışarıdan görünmemesi, önemsiz olduğu anlamına gelmez. Fark edilmediği için uzun süre ilerleyebilir ve zamanla bacakta şişlik, ciltte renk değişikliği gibi bulgulara yol açabilir. Bu nedenle görünür damar olmasa bile süregelen şikayetlerin değerlendirilmesi önemlidir.

İç varis kendiliğinden geçer mi?

Venöz yetmezlik yapısal bir sorundur ve kapakçıklar bir kez işlevini kaybettiğinde kendiliğinden düzelmesi beklenmez. Yaşam tarzı önlemleri şikayetleri hafifletebilir, ancak altta yatan kaçağın giderilmesi çoğu zaman uygun bir girişim gerektirir. Durumun derecesi kişiden kişiye değiştiği için karar bireysel olarak verilir.

İç varis tanısı için hangi tetkik gerekir?

İç varis tanısında temel tetkik renkli doppler ultrasondur. Bu inceleme, derindeki damarlarda kaçak olup olmadığını, yerini ve derecesini gösterir. Muayene bulguları doppler sonuçlarıyla birleştirilerek tedavi planı oluşturulur.

İç varis tedavisi sonrası günlük hayata ne zaman dönülür?

Kapalı yöntemlerle yapılan girişimlerin önemli bir avantajı, iyileşme sürecinin kısa olmasıdır. Birçok hasta işlemin ardından kısa sürede günlük aktivitelerine dönebilir. Ancak toparlanma süresi uygulanan yönteme ve kişinin durumuna göre değişir, bu konudaki bilgiyi muayene sırasında paylaşırım.

Özetle

İç varis, cilt yüzeyinde belirgin bir damar oluşturmadan derindeki toplardamarlarda gelişen venöz yetmezlik tablosudur ve çoğu zaman safen ven kaçağına dayanır. Bacakta damar görünmemesi sorunun olmadığı anlamına gelmez; ağırlık, şişlik, ağrı ve kramp gibi belirtiler derindeki bir soruna işaret edebilir. Tanının güvenilir yolu renkli doppler ultrasondur ve tedavi seçenekleri, endovenöz lazer ve radyofrekans ablasyondan köpük skleroterapiye kadar kişiye özel olarak planlanır. Erken değerlendirme, hem şikayetlerin hafiflemesi hem de tablonun ilerlemesinin yavaşlatılması açısından değerlidir.

Bacaklarınızdaki şikayetlerin kaynağının iç varis olup olmadığını merak ediyorsanız, doğru tanı ve size uygun tedavi seçeneklerini konuşmak için Op. Dr. Onur Üstünel’in İzmir’deki muayenehanesinden randevu alabilirsiniz.